.
.

Παντιέρα, ιστότοπος αντικαπιταλιστικής ενημέρωσης

.


Έξοδος από το ευρώ, πορεία ρήξης ή βελούδινο GREXIT-Μία Κριτική στη Μελέτη Μαριόλη-Λαπαβίτσα


Γράφει ο Νίκος Στραβελάκης

Τις τελευταίες δύο εβδομάδες αρκετή συζήτηση έγινε γύρω από τη μελέτη του ΕΔΕΚΠΟΠ για μετάβαση στο εθνικό νόμισμα που παρουσίασε ο Κώστας Λαπαβίτσας και έχει ως βασικό συντελεστή και το Θόδωρο Μαριόλη. Σύμφωνα με αυτή το νόμισμα, το ευρώ, είναι βασικό αίτιο της οικονομικής κρίσης. Τόσο βασικό μάλιστα που η έξοδος σε εθνικό νόμισμα με την κατάλληλη υποτίμηση είναι επαρκές μέσο για την επιστροφή στην οικονομική μεγέθυνση.

Θεωρώ ότι κεντρικό ρόλο σε αυτό το συμπέρασμα παίζει η αστική «ποσοτική θεωρία του χρήματος». Μια θεωρία γνωστή από την εποχή του Κοπέρνικου που μπήκε στον κορμό της πολιτικής οικονομίας από τον Hume, τον Ricardo, τον John Stuart Mill, αργότερα τον Von Misses και πρόσφατα τον Milton Friedman και τον George Lukas της σχολής του Σικάγο. Βασικοί της πολέμιοι ήταν ο Adam Smith, o Thomas Tooke, o Marx φυσικά, ο Keynes και ποιο πρόσφατα ο Hyman Minsky.

Η ποσοτική θεωρία λέει κοντολογίς ότι το χρήμα είναι ουδέτερο, ένα «πέπλο» που η ποσότητά του μακροπρόθεσμα το μόνο που επηρεάζει είναι το επίπεδο των ονομαστικών τιμών. Βραχυπρόθεσμα όμως και ιδιαίτερα σε περιόδους οικονομικής αναταραχής και ύφεσης αυτή η υποτιθέμενη ιδιότητα του χρήματος είναι «πολύτιμη». Για τους οπαδούς της ποσοτικής θεωρίας, ο έλεγχος της ποσότητας του χρήματος αποτρέπει την κατάρρευση των τιμών σε περιόδους αποπληθωρισμού ή την έκρηξή τους σε περιόδους στασιμοπληθωρισμού. Με αυτή τη λογική ο Milton Freidman είχε συνοψίσει την δεκαετία του 70 το motto της «ποσοτικής θεωρίας» στη φράση «το χρήμα είναι το μόνο που έχει σημασία» (money is all that matters). Ακολουθώντας αυτό το παράγγελμα, ο Draghi της ΕΚΤ, παίρνοντας τη σκυτάλη από την Αμερικανική Ομοσπονδιακή τράπεζα τη FED, δικαιολόγησε την κοινωνικοποίηση ενός τεράστιου ύψους ιδιωτικών ζημιών μέσα από το λεγόμενο «πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης». Η δικαιολογία ήταν ότι έτσι αποτρέπουν τον αποπληθωρισμό. Βέβαια η κρίση δεν ξεπεράστηκε αλλά η αστική τάξη και το σύστημα σταθεροποιήθηκε. Μόνοι χαμένοι είναι οι λαοί που βρίσκονται αντιμέτωποι με ένα βουνό δημόσιου χρέους.

Για την Ελληνική αστική τάξη βέβαια αυτό δεν ίσχυσε, η οικονομική και πολιτική της επιβίωση έως τώρα βασίσθηκε στην εγγύηση των διεθνών της εταίρων με αντάλλαγμα τη διεθνή επιτροπεία και τον πρώτο λόγο των δανειστών στα περιουσιακά στοιχεία κράτους και ιδιωτών. Οι όποιες πιθανότητες συμμετοχής στο «πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης» συνδέονται με την αξιολόγηση του αξιόχρεου της χώρας σε βάθος χρόνου στο πλαίσιο ενός πακέτου επαχθών αντιλαϊκών μέτρων διαρκείας, που συζητούνται αυτό το διάστημα. Οι Μαριόλης και Λαπαβίτσας θεώρησαν, όχι άδικα, ότι το κοινωνικό κόστος αυτής της πολιτικής είναι τεράστιο και το αποτέλεσμά της αβέβαιο. Έτσι εισηγούνται τη μετάβαση σε εθνικό νόμισμα.

Όμως η πρότασή τους δεν ξεφεύγει από τη λογική της «ποσοτικής θεωρίας» που περιγράψαμε. Συγκεκριμένα, βασίζονται στην προέκταση της «ποσοτικής θεωρίας του χρήματος» στις νομισματικές ισοτιμίες. Σύμφωνα με τη θεωρία του «αγοραστικού ισοδύναμου» (Purchase Power Parity), οι ισοτιμίες, σε συνθήκες ελεύθερου εμπορίου, προσαρμόζονται έτσι ώστε να ισοσκελίσουν το εμπορικό ισοζύγιο μιας χώρας. Δηλαδή, η αύξηση της ποσότητας των συναλλαγματικών διαθεσίμων μιας πλεονασματικής χώρας, σε συνθήκες σταθερού ρυθμού μεγέθυνσης της προσφοράς χρήματος, αυξάνει τη συναλλαγματική ισοτιμία χειροτερεύοντας την ανταγωνιστική της θέση και βελτιώνοντας την ανταγωνιστική θέση της ελλειμματικής χώρας. Έτσι μέσα από το ελεύθερο εμπόριο οι χώρες υποτίθεται ότι γίνονται εξίσου ανταγωνιστικές και το εμπορικό τους ισοζύγιο ισοσκελίζεται.

Ακολουθώντας αυτή τη λογική, στις σημερινές συνθήκες του ισοσκελισμένου ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών της Ελλάδας, οι Μαριόλης, Λαπαβίτσας, προτείνουν εύλογα αρχική ισοτιμία μετατροπής 1:1. Όμως σε αυτή την ισοτιμία το «ουδέτερο» χρήμα δεν μπορεί να προσφέρει τίποτα σε όρους οικονομικής μεγέθυνσης. Γι’ αυτό και εισηγούνται στη συνέχεια επέκταση της προσφοράς χρήματος με σκοπό την υποτίμηση του νέου νομίσματος σε ποσοστό 30-50%. Θεωρούν ότι με αυτό τον τρόπο θα δημιουργήσουν εμπορικό πλεόνασμα της τάξης των 4.5 δις ετησίως που θα ενισχύσει την εσωτερική ζήτηση βγάζοντας τη χώρα από την ύφεση. Βέβαια πιστοί στη ποσοτική θεωρία αναγνωρίζουν ότι αυτό θα φέρει πληθωρισμό 10% λόγω της νομισματικής επέκτασης. Όμως, δεν θα μεταβληθούν τα πραγματικά επιτόκια, υπονομεύοντας την οικονομική μεγέθυνση, αφού αυτά, σύμφωνα πάντα με την ποσοτική θεωρία, διαμορφώνονται στο πραγματικό τομέα της οικονομίας.

Το σχέδιο είναι σαφές, η χώρα δεν έχει ανάγκη ούτε καν από ελλειμματικούς προϋπολογισμούς για να επανέλθει στη μεγέθυνση. Άλλωστε σε αυτό το θεωρητικό σχήμα δεν υπάρχει δημοσιονομικός πολλαπλασιαστής, δηλαδή η εκτέλεση ελλειμματικών προϋπολογισμών δεν προσφέρει πολλαπλάσιο αποτέλεσμα στην οικονομία [1]. Αυτός είναι και ο λόγος που στο σχέδιο Μαριόλη, Λαπαβίτσα τη δουλειά αυτή θα την κάνει ο πολλαπλασιαστής εξωτερικού εμπορίου. Επιπλέον, η Ελλάδα υποτίθεται ότι θα εμφανίσει εμπορικό πλεόνασμα άρα δεν χρειάζεται να ελέγξει ούτε το εμπορικό της ισοζύγιο και τη κίνηση κεφαλαίων. Κοντολογίς, δεν υπάρχει κανένας λόγος να βγει η Ελλάδα από την Ευρωπαϊκή Ένωση αφού ούτε το «σύμφωνο σταθερότητας», ούτε το ελεύθερο εμπόριο αποτελούν τροχοπέδη για την επιστροφή στην οικονομική μεγέθυνση. Γι’ αυτό και στο πλαίσιο του σχεδίου, όπως και στο πρόγραμμα της φίλα προσκείμενης ΛΑΕ, η έξοδος από την Ευρωπαϊκή Ένωση δεν είναι αναγκαία και θα συμβεί μόνο εάν οι αρχές της ΕΕ εμποδίσουν την υλοποίηση του προγράμματος, κυρίως στο κομμάτι του δημοσίου χρέους. Για το τελευταίο προτείνουν στάση πληρωμών στο πλαίσιο συναινετικής διαγραφής μέρους του χρέους στο μέλλον.

Είναι μια ουδέτερη ταξικά πρόταση αφού τους συμφέρει σχεδόν όλους: μεγάλο τμήμα της αστικής τάξης, εργάτες μικρομεσαίους, όλους. Ο λόγος είναι ότι για τους συντάκτες του σχεδίου η κρίση δεν είναι καπιταλιστική κρίση. Δεν είναι η απουσία αποδόσεων, οι αντιφάσεις του κινήτρου του κέρδους η αιτία πίσω από την παγκόσμια και την ελληνική κρίση αλλά η «έλλειψη μέσου πληρωμών», που οφείλεται στον περιορισμό της νομισματικής κυκλοφορίας λόγω συμμετοχής στο ευρώ. Άρα η αποκατάσταση της νομισματικής κυκλοφορίας, μέσα από το εθνικό νόμισμα και το μηχανισμό του διεθνούς εμπορίου, θα επαναφέρει συνθήκες οικονομικής μεγέθυνσης. Ο Marx αναφέρεται δεικτικά και περιπαικτικά σε τέτοιες απόψεις στον τρίτο τόμο του κεφαλαίου:

«Αυτοί που λένε ότι υπάρχει έλλειψη μέσου πληρωμών [οι οπαδοί της ποσοτικής θεωρίας– ΝΣ], είτε έχουν στο νου τους κατόχους φερέγγυων χρηματοοικονομικών τίτλων [που δεν μπορούν να ρευστοποιήσουν– ΝΣ], ή είναι ηλίθιοι που πιστεύουν ότι οι τράπεζες έχουν καθήκον και διακριτική ευχέρεια να μετατρέψουν όλους τους χρεοκοπημένους απατεώνες σε αξιόχρεους και αξιοσέβαστους καπιταλιστές χρησιμοποιώντας κομμάτια χαρτί [εννοεί το χαρτονόμισμα– ΝΣ]». (Capital VIII ch. XXXII σελ. 370 International Publishers)

Επειδή όμως η κρίση είναι καπιταλιστική κρίση, ούτε κάτοχοι φερέγγυων τίτλων υπάρχουν, ούτε αξιοσέβαστοι καπιταλιστές που περιμένουν δανειακά κεφάλαια για να βάλουν τις επιχειρήσεις τους σε κίνηση. Αντίθετα θα χρησιμοποιήσουν την όποια αύξηση της νομισματικής κυκλοφορίας για να εξασφαλίσουν τα χρέη τους ή απλά για να παντελονιάσουν τα δανεικά που λέει και ο λαός. Αυτό έγινε και στις ΗΠΑ και στην ΕΕ όπου εφαρμόσθηκαν ανάλογα προγράμματα «ποσοτικής χαλάρωσης» οδηγώντας στην τρέχουσα χρηματιστηριακή φούσκα και φούσκα παραγώγων. Άρα η επιστροφή στη μεγέθυνση θα γίνει μέσα από άμεσες κρατικές επενδύσεις που θα απαιτήσουν ελλειμματικούς προϋπολογισμούς για σημαντικό χρονικό διάστημα η υποστήριξη των οποίων απαιτεί έξοδο και από το ευρώ και την Ευρωπαϊκή Ένωση ώστε να απαλλαγούμε από το «σύμφωνο σταθερότητας».

Επιπλέον, η λαθεμένη θεωρία για το χρήμα οδηγεί σε λαθεμένα συμπεράσματα για την πορεία του εμπορικού ισοζυγίου και του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών γενικότερα. Η ιστορία του καπιταλισμού μας έχει δείξει ότι οι ισοτιμίες δεν προσαρμόζονται ώστε να ισοσκελίσουν το εμπορικό ισοζύγιο. Αντίθετα οι χώρες με ανταγωνιστικό πλεονέκτημα εμφανίζουν δομικά εμπορικά πλεονάσματα για σημαντικό χρόνο ενώ εκείνες με ανταγωνιστικό μειονέκτημα ελλείμματα. Χαρακτηριστικά, η Ελλάδα ενώ προέβη σε διολίσθηση της δραχμής πάνω από 30 % ανάμεσα στο 1980-2001 παρέμεινε σταθερά ελλειμματική κάτι που εντάθηκε παραπέρα με την είσοδο στο ευρώ [2]. Με άλλα λόγια η ανταγωνιστική θέση της χώρας δεν μπορεί να αποκατασταθεί με νομισματικά μέσα. Ο Marx γράφει χαρακτηριστικά γι’ αυτό το θέμα πριν από έναν αιώνα και βάλε:

«Είναι πράγματι μια παλιά απάτη ότι μεταβολές στην υπάρχουσα ποσότητα χρυσού σε μια χώρα πρέπει να αυξήσουν ή να μειώσουν τις τιμές των εμπορευμάτων σε αυτή τη χώρα αυξάνοντας ή μειώνοντας αντίστοιχα τη ποσότητα του μέσου κυκλοφορίας. Εάν ο χρυσός εξάγεται, τότε σύμφωνα με τη νομισματική θεωρία [δηλαδή την ποσοτική θεωρία -ΝΣ] οι τιμές των εμπορευμάτων πρέπει να αυξηθούν στη χώρα που εισάγει χρυσό [δηλαδή τη χώρα που έχει πλεόνασμα στο εμπορικό ισοζύγιο -ΝΣ] και να μειωθούν στη χώρα που εξάγει αυτό το χρυσό… Όμως στην πραγματικότητα ο περιορισμός στην ποσότητα του χρυσού περιορίζει το επιτόκιο και εκτός από το γεγονός ότι οι διακυμάνσεις στο επιτόκιο επηρεάζουν τον προσδιορισμό των τιμών κόστους, ή τον προσδιορισμό της προσφοράς και της ζήτησης, οι τιμές των εμπορευμάτων θα μείνουν ανεπηρέαστες από αυτή». (Capital VIII ch XXXIV σελ 405 International Publishers)

Άρα η ανάκτηση της ανταγωνιστικής θέσης μέσα από το ελεύθερο εμπόριο είναι μια φευγαλέα απάτη. Ο ανταγωνισμός στον καπιταλισμό είναι πόλεμος και αυτό το ήξεραν τόσο η Βρετανική Αυτοκρατορία και οι ΗΠΑ το 19ο αιώνα όσο και η Ιαπωνία και η Κίνας ποιο πρόσφατα. Όλοι προστάτεψαν την παραγωγή από τον ανταγωνισμό μέχρι να αποκτήσουν ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. Αλλά και η νεαρή Σοβιετική εξουσία, από διαφορετική σκοπιά βέβαια ποτέ δεν παρέδωσε το μονοπώλιο του εξωτερικού εμπορίου και τον έλεγχο του εμπορικού ισοζυγίου ακόμα και στα χρόνια της ΝΕΠ. Για την Ελλάδα αυτή η εμπειρία σημαίνει ότι πρέπει να εφαρμόσει έλεγχο των εισαγωγών και της κίνησης κεφαλαίων, κάτι που δεν μπορεί να γίνει μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και απαιτείται η έξοδος από αυτή.

Είναι τραγικό σε μια εποχή που η κοινωνικοποίηση ιδιωτικών ζημιών που ακολούθησε η αστική τάξη σε παγκόσμια κλίμακα μετά το 2008 έχει αποτύχει και χρεοκοπεί στη συνείδηση μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας εντός και εκτός Ελλάδος δυνάμεις της αριστεράς να θεωρούν τη νομισματική επέκταση μια ουδέτερη διαδικασία. Το σχέδιο Μαριόλη, Λαπαβίτσα μοιάζει να θεωρεί τη νομισματική επέκταση πανάκεια για το ξεπέρασμα της Ελληνικής κρίσης και μάλιστα χωρίς να αποδίδει στη διαδικασία αυτή ταξικό πρόσημο. Φαίνεται ότι δεν τους συγκινεί ο πειραματισμός της νεαρής Σοβιετικής Ένωσης με διπλό νόμισμα το διάστημα 1922-24 που έφερε, μαζί με τα υπόλοιπα μέτρα της ΝΕΠ και τον έλεγχο του εμπορικού ισοζυγίου, σταθεροποίηση της οικονομίας και ανάκτηση 70% του ΑΕΠ σε διάστημα τεσσάρων ετών (1922-26). Δεν τους συγκινεί εξίσου και η αναγνώριση των ορίων της νομισματικής πολιτικής και η εγκατάλειψη της ίδιας της ΝΕΠ στα τέλη της δεκαετίας του 20, όταν έγινε σαφές ότι η συνέχισή της σήμαινε μια αγροτική οικονομία που η εκβιομηχάνισή της θα στηριζόταν στο ξένο κεφάλαιο. Ήταν αυτή η διαπίστωση που οδήγησε στην αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου, από μια αγροτική οικονομία που θα προχωρούσε στο σοσιαλισμό με «ρυθμό σαλιγκαριού» στην άμεση εκβιομηχάνιση. Αξίζει να αναφέρουμε παρεμπιπτόντως ότι, παρά τις τραγικές συνέπειες της καθυστερημένης εφαρμογής, το παραγωγικό μοντέλο της εκβιομηχάνισης οδήγησε τη Σοβιετική οικονομία σε ρυθμούς μεγέθυνσης που δεν έχει γνωρίσει ο καπιταλιστικός κόσμος τα επόμενα τριάντα χρόνια.

Είναι καθήκον των δυνάμεων της ΑΝΤΑΡΣΥΑ να αναδείξουν την ανάγκη ρήξης και εξόδου από το ευρώ και την ΕΕ στο πλαίσιο ενός προγράμματος κρατικοποιήσεων τραπεζών και κλάδων της οικονομίας με ενεργή λαϊκή παρέμβαση και έλεγχο. Διαφορετικά το σημαντικό έως και πλειοψηφικό τμήμα του λαού που αντιτίθεται πλέον στο ευρώ και την ΕΕ είτε θα ενσωματωθεί στη λογική ενός «βελούδινου GREXIT» η θα οδηγηθεί στην απογοήτευση και την αδράνεια.

[1] Στο Ρικαρδιανό σχήμα κάθε αύξηση του δημόσιου δανεισμού συνοδεύεται από ισοδύναμη αύξηση των ιδιωτικών αποταμιεύσεων. Αυτή η αντίδραση αναιρεί το οποίο πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα. Αυτό το θεωρητικό σχήμα είναι γνωστό στη βιβλιογραφία ως «Ρικαρδιανό Ισοδύναμο» (Ricardian Equivalence)

[2] Η Ελλάδα παρουσιάζει σταθερά ελλείμματα το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών από το 1920.



Κριτικές - Συζήτηση

Βαθμολογία Αναγνωστών: 77.50% ( 8
Συμμετοχές )

Αφήστε μια απάντηση

17 Σχόλια στο "Έξοδος από το ευρώ, πορεία ρήξης ή βελούδινο GREXIT-Μία Κριτική στη Μελέτη Μαριόλη-Λαπαβίτσα"

Ανώνυμα

Δε θέλω να τρομαξω κανέναν αλλα περιορισμός της κίνησης κεφαλαίων εντός ΕΕ υπάρχει από το καλοκαίρι του 2015. Επίσης και μείωση των εισαγωγων. Αλλά αν ο συγγραφέας λέει ότι δεν υπάρχουν μάλλον δε συνέβησαν ποτέ.

Νίκος Στραβελάκης

Μάλλον δεν το έχεις ακούσει αλλά στην ΕΕ δεν υπάρχουν δασμοί ούτε ποσοστώσεις απαγορεύονται, αυτό που ενδιαφέρει λοιπόν είναι ο έλεγχος των εισαγωγών. Αλλά ξέχασα με βάση το σχέδιο θα κάνουμε υποτίμηση και θα έχουμε πλεόνασμα τρομάρα σας. Τέλος, οι κεφαλαιακοί έλεγχοι που υπάρχουν σήμερα αφορούν την κίνηση χρημάτων εντός και εκτός Ελλάδας καθώς και τη χρήση μετρητών είναι στο πλαίσιο ελέγχου της προσφορά χρήματος από την κεντρική τράπεζα. Είναι ένα ακόμη στοιχείο της ποσοτικής θεωρία του χρήματος γι αυτό και νιώθεις τόση εξοικείωση.

Left G700
Νομίζω ότι ο αρθρογράφος, ίσως στην προσπάθειά του να κατεδαφίσει έτσι κι αλλιώς την προσέγγιση του ΕΔΕΚΟΠ και να ξεμπερδέψει μαζί της μια και καλή, χρησιμοποιεί αντιφατικά και αλληλοαναιρούμενα επιχειρήματα, χωρίς να μπαίνει στον κόπο να μας ξεκαθαρίσει την αντίφαση. Για παράδειγμα: δεν ξεκαθαρίζει αν αντιτίθεται στην προσέγγιση Λαπαβίτσα – Μαριόλη επειδή «είναι μια ουδέτερη ταξικά πρόταση αφού τους συμφέρει σχεδόν όλους» ή επειδή στηρίζεται στην ποσοτική θεωρία που την κρίνει ανεπαρκή για το ξεπέρασμα της κρίσης και την οικονομική μεγέθυνση. Δεν μπορεί μία λάθος λύση να «συμφέρει σχεδόν όλους». Μάλλον το αντίθετο πρέπει λογικά να συμβαίνει. Δηλαδή να μη συμφέρει σχεδόν κανέναν. Μία δεύτερη παρατήρηση: αν δεν κάνω λάθος, η μελέτη τού ΕΔΕΚΟΠ αναφέρεται ρητά στην αύξηση των δημοσίων επενδύσεων ως όχημα της εξόδου από την κρίση. Αν είναι έτσι, που έτσι είναι, ως προς αυτό το συγκεκριμένο σημείο, το μόνο που φαίνεται να χωρίζει τον Στραβελάκη από τους Λαπαβίτσα – Μαριόλη είναι το ελλειμματικό ή όχι του προϋπολογισμού. Μιλώντας για ελλείμματα όμως, το πρώτο πράγμα που μου έρχεται στο μυαλό είναι το ερώτημα: ποιος θα μας δανείσει; Αυτό δεν φαίνεται να απασχολεί τον Στραβελάκη, στο συγκεκριμένο άρθρο του τουλάχιστον. Τέλος: Είναι τόσο αναπτυγμένη η «ρηξηλαγνεία» (ως υποκατάστατο της… Διαβάστε περισσότερα »
Νίκος Στραβελάκης
Ενδιαφέροντα ερωτήματα 1) Η άποψη είναι ταξικά ουδέτερη διότι δεν αναλύει την κρίση ως καπιταλιστική κρίση αλλά ως χρηματοπιστωτική κρίση, που μάλιστα για την Ελλάδα οφείλεται στο ευρώ. Το τελευταίο βασίζεται στην αποδοχή της ποσοτικής θεωρίας μιας κατεξοχήν αστικής αντίληψης που θεωρεί το χρήμα ουδέτερο. Άρα η ταξική ουδετερότητα με την ποσοτική θεωρία του χρήματος πάνε μαζί 2)Όταν αναφέρομαι σε επενδύσεις αναφέρομαι σε «κρατικές επενδύσεις» και κρατικοποιήσεις τραπεζών κάτι πολύ διαφορετικό από τις «δημόσιες επενδύσεις» που είναι κρατικές δαπάνες για να πάρει έργα ο Μπόμπολας. Επιπλέον, αυτές οι «δημόσιες επενδύσεις» κατά το σχέδιο θα χρηματοδοτηθούν από εμπορικά πλεονάσματα τα οποία φυσικά δεν πρόκειται να υπάρξουν. Αντίθετα λοιπόν με το σχέδιο θεωρώ ότι όχι μόνο θα χρειασθούν ελλειμματικοί προυπολογισμοί αλλά και έλεγχος του εμπορικού ισοζυγίου και των αποθεματικών για να μην υπάρξει νομισματική κατάρρευση. 3) Τέλος περί «ρηξιλαγνείας». Θα υπάρξει αποχώρηση από το ευρώ και την ΕΕ στάση πληρωμών σε ένα χρέος 320 δισ, με προοπτική την άρνησή του, κρατικοποιήσεις τραπεζών αλλά δεν θα υπάρξει ρήξη? Αυτό μοιάζει με τις αγορές που θα χόρευαν με τον ταμπουρά του Τσίπρα. Εκτός αν εννοείς ότι θα πάμε σε ένα βελούδινο GREXIT όπως προτείνει ο μεταξύ άλλων όπως ο Σόιμπλε PS: 1)Τα περί ρεφορμισμού… Διαβάστε περισσότερα »
Left G700

Ωραία, κ. Στραβελάκη. Νομίζω πως μπορούμε να έχουμε μια καλή συζήτηση. Επειδή είναι αργά τώρα θα πω κι εγώ αύριο με τη σειρά μου και με την άδεια σας κάποια πράγματα που θίγετε στο σχόλιό σας.

Τα λέμε

Left G700
Αγαπητέ κ. Στραβελάκη, Επανέρχομαι σε συνέχεια της χθεσινής μας κουβέντας. Για να μη χαθούμε στο διάστημα και για να μπορούν να παρακολουθήσουν εύκολα την κουβέντα μας όσοι και όσες τυχόν ενδιαφέρονται για κάτι τέτοιο, θα ακολουθήσω την αρίθμηση και δομή του δικού σας σχολίου. Στο τέλος θα κοτσάρω κι έναν δικό μου συμπερασματικό επίλογο. 1. Έχω την ισχυρή εντύπωση ότι ξιφουλκείτε εναντίον της ποσοτικής θεωρίας, παραβλέποντας ότι, μέχρις ενός ορισμένου σημείου, κάθε οικονομική πολιτική, ακόμα κι αν είναι «μπολσεβίκικη», που λέει ο λόγος, είναι υποχρεωμένη να είναι «ποσοτική», εφ’ όσον η οικονομία τής δοσμένης χώρας εντός τής οποίας ασκείται λειτουργεί υπό συνθήκες νομισματικής ανταλλαγής. Για παράδειγμα: Ας υποθέσουμε ότι η ΑΝΤΑΡΣΥΑ σχηματίζει αυτοδύναμη κυβέρνηση στις προσεχείς εκλογές όποτε και αν γίνουν. Βεβαίως και θα θεσπίσει την επιστροφή σε εθνικό νόμισμα. Και βεβαίως θα αυξήσει τους μισθούς. Δηλαδή θα γίνει τη συγκεκριμένη στιγμή οπαδός τής ποσοτικής θεωρίας και μάλιστα και στην θετική και στην αρνητική της εκδοχή (= θα αυξήσει μεν τους μισθούς, αλλά δεν φαντάζομαι ότι θα τους αυξήσει πέραν ενός ορίου, η παραβίαση του οποίου θα ενίσχυε τον πληθωρισμό έως του σημείου θραύσεως, δηλαδή του υπερπληθωρισμού). Άρα, εντάξει, να «βαράτε» τον Λαπαβίτσα, αφού το θέλετε, αλλά με κάποιο μέτρο.… Διαβάστε περισσότερα »
Νίκος Στραβελάκης
Για διευκόλυνση της συζήτησης θα μείνω στην αρίθμηση 1) Η ποσοτική θεωρία του χρήματος δεν έχει καμία σχέση με ανταλλακτική πολύ περισσότερο με καπιταλιστική οικονομία. Είναι μια μεταφυσική κατασκευή που εξυπηρετεί μόνο στην αιτιολόγηση κάποιων ενεργειών του συστήματος σε περιόδους κρίσης και ανασυγκρότησης όπως π.χ. τα προγράμματα ποσοτικής χαλάρωσης. Το ότι θεωρεί το χρήμα ένα εξωγενές «πέπλο» είναι ενδεικτικό. Άρα η αντίρρησή μου είναι στη συγκεκριμένη θεωρία και όχι στη νομισματική πολιτική γενικά. Η επιστροφή σε εθνικό νόμισμα κατά τη γνώμη μου θα απαιτήσει αποθεματικά (κυρίως τη νομισματική βάση σε ευρώ), τον έλεγχο του εμπορικού ισοζυγίου και διπλό νόμισμα (όχι το ευρώ βέβαια) για κάποιο χρονικό διάστημα. Αναφορικά με την ταξική ουδετερότητα αναφέρομαι στην Ελλάδα και όχι στη Γερμανία. Είτε το θέλουμε είτε όχι η μελέτη λέει ότι η επιστροφή στο εθνικό νόμισμα με συνακόλουθη υποτίμηση θα μας βγάλει από την κρίση αυτό δεν εμπεριέχει ταξικό πρόσημο. Αλλά ακόμη και η αναφορά στη Γερμανία είναι προβληματική οι συγγραφείς ισχυρίζονται ότι η Γερμανία απέκτησε ανταγωνιστικό πλεονέκτημα συμπιέζοντας τους μισθούς, ενώ θα μπορούσε να εξισώσει την ανταγωνιστικότητα της με τις άλλες χώρες εάν άφηνε τους μισθούς να διαμορφωθούν με όρους αγοράς. Είναι μια Ρικαρδιανή και όχι Μαρξιστική θεώρηση που παίζει κομβικό ρόλο… Διαβάστε περισσότερα »
Left G700
Αγαπητέ κ. Στραβελάκη, Αφού κάνω πρώτα τη γενική παρατήρηση ότι, όπως θα γίνει καθαρό παρακάτω, σε ορισμένα σημεία η απάντησή σας μου δίνει την εντύπωση ότι τη διατυπώσατε ερήμην τών δικών μου επιχειρημάτων και ενστάσεων, να δευτερολογήσω κι εγώ, ακολουθώντας πάντα τη δική σας δομή: 1) Αν δεν έγινε αντιληπτό, να πω αριθμητικά και ολογράφως ότι δεν μου καίγεται καρφάκι για την ποσοτική θεωρία. Τα όσα έγραψα δεν απέβλεπαν στην υπεράσπισή της. Εκείνο που είπα είναι ότι ακόμα και σε μία πλήρως κοινωνικοποιημένη/κρατικοποιημένη οικονομία, που λειτουργεί όμως με το χρήμα ως γενικό ισοδύναμο, ο όγκος τού χρήματος σε κυκλοφορία είναι ένα ζήτημα που δεν θα αφήνει αδιάφορα τα οικονομικά επιτελεία. Πράγμα που σημαίνει ότι η ποσοτική θεωρία, πέρα από τη μεταφυσική της διάσταση, την οποία δεν έχω την παραμικρή δυσκολία να δεχθώ, έχει και μία απολύτως λειτουργική, για την οποία δεν θα ήσασταν ούτε εσείς αδιάφορος, από τη θέση π.χ. του Υπουργού Οικονομικών σε μία σοσιαλιστική Ελλάδα. Επ’ αυτού δεν πήρα το παραμικρό σχόλιο από σας. Απαντάτε στην παραπομπή που έκανα στο σημείο τής μελέτης ΕΔΕΚΟΠ η οποία αποδεικνύει ότι οι συγγραφείς της δίνουν προτεραιότητα στην τάξη τών εργαζομένων, όταν αναφέρονται στο τι συνέβη στη Γερμανία με την καθήλωση των… Διαβάστε περισσότερα »
Νίκος Στραβελάκης
Η αρίθμηση παραμένει σταθερή 1)Μπορεί να μη σας καίγεται καρφί για την ποσοτική θεωρία αλλά αυτή απασχολεί τους συντάκτες της μελέτης και νομίζω ότι είναι αδύνατο με μια λανθασμένη θεωρία να καταλήξεις σε σωστά συμπεράσματα. Το πρόβλημα δεν είναι αν θα έχουμε χρήμα ή αντιπραγματισμό αλλά ποια είναι τα όρια της νομισματικής πολιτικής και εκεί οι συντάκτες της μελέτης τα κάνουν θάλασσα. Αναφορικά με τη Γερμανία, την Ελλάδα και το ταξικό πρόσημο νομίζω ότι έκανα σαφές ότι η αναφορά στη συμπίεση των μισθών στη Γερμανία ως στρέβλωση της αγοράς από τη μελέτη είναι νομίζω επαρκής απάντηση στο ότι δεν έχει ταξικό πρόσημο. Οι ταξικές θεωρήσεις της κοινωνίας και των λύσεων στα προβλήματα βασίζονται σε μια ενδογενή θεωρία εκμετάλλευσης στις καπιταλιστικές κοινωνίες όχι σε εκμετάλλευση ως αποτέλεσμα στρεβλώσεων της αγοράς όπως στη μελέτη. Αυτό φαίνεται και αμέσως παρακάτω (2 στο σχόλιό σας) όταν στην προσπάθειά σας να υπερασπισθείτε την αποκατάσταση της μεγέθυνσης δεν σας προβληματίζει εάν οι επενδύσεις θα είναι κρατικές οι ιδιωτικές 2) Η αναφορά μου στην κρατική ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ σε αντιδιαστολή με τις κρατικές ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ δεν έχει έμφαση στη βελτίωση των κρατικών υπηρεσιών (και αυτό ανεξάρτητα από το ότι πιστεύω ότι η βελτίωση των υπηρεσιών δεν θα επέλθει κατ ανάγκη… Διαβάστε περισσότερα »
Left G700
Αγαπητέ κ. Στραβελάκη, Νομίζω ότι ο διάλογός μας αρχίζει να μοιάζει φανερά πλέον και όλο και πιο πολύ με ένα σκύλο που στριφογυρίζει διαρκώς πέριξ του εαυτού του προσπαθώντας να πιάσει την ουρά του. Εννοώ ότι ανακυκλώνεται διαρκώς πάνω στα ίδια σημεία από τα οποία ξεκίνησε, χωρίς να πηγαίνει παρακάτω. Κι αυτό συμβαίνει επειδή συνεχίζετε, είτε το συνειδητοποιείτε είτε όχι, να μιλάτε χωρίς να παίρνετε υπ’ όψη σας τις σας λέω εγώ, αλλά, σε ορισμένα σημεία, και τι προβλέπει η μελέτη ΕΔΕΚΟΠ. Και συμβαίνει ακόμα επειδή, ενώ εγώ φροντίζω να τοποθετούμαι σε όλα τα κύρια επιχειρήματα που διατυπώνετε, εσείς, εντελώς ανισότιμα, ακολουθείτε μία επιδεικτική επιλεκτικότητα, αγνοώντας ακόμα και καθαρά ερωτήματα που σας υποβάλλω. Δεν μπορώ να ξέρω πού οφείλεται αυτό (π.χ.: έλλειψη χρόνου; υποτίμηση του διαδικτυακού διαλόγου; υποτίμηση του συνομιλητή σας; ψηλομυτισμό εν γένει –την παιδική αρρώστια τής academia; κάτι άλλο;) και δεν προτίθεμαι να κάνω δίκη προθέσεων. Εκείνο που ξέρω είναι ότι έτσι η κουβέντα μας χάνει το μεγαλύτερο μέρος τής οποιασδήποτε χρησιμότητας που υπό κ.σ. θα μπορούσε ενδεχομένως να έχει. Εν πάση περιπτώσει, θα κάνω ακόμα μία προσπάθεια, παραμένοντας πάντα κι εγώ στην ίδια αρίθμηση. 1) Έχω ισχυριστεί χωρίς να έχω πάρει απάντηση ότι μία από τις πλευρές… Διαβάστε περισσότερα »
Νίκος Στραβελάκης
Η άο Στο παραπάνω άρθρο μπορείτε να βρείτε την άποψή μου για το σημαίνει πολιτική GREXIT όχι να πάρουμε κανένα ψήφο GREXIT κανονικό Τώρα αναφορικά με το σχόλιό σας και με σταθερή αρίθμηση για να έχουμε επικοινωνία 1) Λέτε ευθαρσώς στην προηγούμενη τοποθέτησή σας ότι δεν έχετε κανένα πρόβλημα να απορρίψετε τη προσωπική θεωρία. Αναλογιζόμενος τις θεωρητικές συνέπειες το ξανασκέφτεστε. Νομίζω να μείνουμε στο βασικό η υιοθέτηση της ποσοτικής θεωρίας έχει βαρύτητα για τα συμπεράσματα. Εμένα πάντως δεν θα με απασχολήσει καθόλου η ποσοτική θεωρία. Αν διαβάσετε το άρθρο θα δείτε ότι δίνει βάση στα αποθεματικά τα οποία προσδιορίζει συγκεκριμένα (στη μελέτη Μαριόλη Λαπαβίτσα τα έχουν ξεχάσει αυτά) και διπλό νόμισμα για κάποιο χρόνο. Αυτά είναι τα βασικά εργαλεία νομισματικής πολιτική, Για τους μισθούς και την εκμετάλλευση τώρα. Παραθέσατε το ακόλουθο απόσπασμα από τη μελέτη ως απόδειξη του ταξικού της πρόσημου: «Η Γερμανία, λοιπόν, ακολούθησε έναν ιδιόμορφο «νεο-μερκαντιλισμό» καταστέλλοντας την εγχώρια ζήτηση ώστε να καταγράψει τεράστια εξωτερικά πλεονάσματα. Πρόκειται για μια πολιτική που ευνοεί τα συμφέροντα των Γερμανών εξαγωγέων και των τραπεζών σε βάρος των Γερμανών μισθωτών εργαζομένων και του πληθυσμού γενικότερα.» Μας λέει λοιπόν ότι οι μισθοί στη Γερμανία συμπιέσθηκαν για υποστηρίξουν την ανταγωνιστική θέση της χώρας. Δηλαδή αν… Διαβάστε περισσότερα »
Left G700

ΟΚ.

Left G700

Αγαπητέ κ. Στραβελάκη,

Επί τής διαδικασίας (που όμως μου απαγορεύει για την ώρα να σχολιάσω):

Ρητά με πληροφορείτε ότι επισυνάπτετε κάποιο λινκ. Δεν δουλεύει. Επιπλέον, σε όλο το κείμενό σας φαίνεται να υπάρχουν κάποια άλλα λινκς. Δεν δουλεύουν επίσης. Αν δεν κάνετε τις σχετικές αποκαταστάσεις, δεν μπορώ να γράψω λέξη.

Τα λέμε

Νίκος Στραβελάκης

Νομίζω ότι το likn του άρθρου δουλεύει σε εμένα τουλάχιστον και οι υπόλοιπες παραπομπές στη μελέτη συμπεριλαμβάνονται στο κείμενο. Πείτε μου αν χρειάζεστε κάποια άλλη διευκρίνηση

Left G700

Αγαπητέ κ. Στραβελάκη,

Σας μεταφέρω την εικόνα που παρουσιάζει το σχόλιό σας με τα προβληματικά λινκ(ς) –το λινκ που ποστάρατε χωριστά δουλεύει μια χαρά:

Όπου και να βάλω τον κέρσορα, μεταμορφώνεται σε χεράκι και η σχετική παράγραφος κοκκινίζει. Άρα, η οθόνη μου «φωνάζει» ότι εκεί υπάρχει λινκ. Όμως, όταν κλικάρω, όπου και να κλικάρω, μου βγαίνει η ένδειξη «Δεν είναι δυνατή η πρόσβαση σε αυτόν τον ιστότοπο». Κατά Βέγγο: Μουλάρι ο Αστραχάν! :-)

Δυστυχώς, οι γνώσεις μου δεν φτάνουν μέχρι τού σημείου να ξέρω τι πηγαίνει στραβά για να σας βοηθήσω στην αποκατάσταση του προβλήματος.

Τα λέμε

Νίκος Στραβελάκης
Δείτε το από εδώ μαζί με το link του άρθρου τα λέμε Τώρα αναφορικά με το σχόλιό σας και με σταθερή αρίθμηση για να έχουμε επικοινωνία 1) Λέτε ευθαρσώς στην προηγούμενη τοποθέτησή σας ότι δεν έχετε κανένα πρόβλημα να απορρίψετε τη προσωπική θεωρία. Αναλογιζόμενος τις θεωρητικές συνέπειες το ξανασκέφτεστε. Νομίζω να μείνουμε στο βασικό η υιοθέτηση της ποσοτικής θεωρίας έχει βαρύτητα για τα συμπεράσματα. Εμένα πάντως δεν θα με απασχολήσει καθόλου η ποσοτική θεωρία. Αν διαβάσετε το άρθρο θα δείτε ότι δίνει βάση στα αποθεματικά τα οποία προσδιορίζει συγκεκριμένα (στη μελέτη Μαριόλη Λαπαβίτσα τα έχουν ξεχάσει αυτά) και διπλό νόμισμα για κάποιο χρόνο. Αυτά είναι τα βασικά εργαλεία νομισματικής πολιτική, Για τους μισθούς και την εκμετάλλευση τώρα. Παραθέσατε το ακόλουθο απόσπασμα από τη μελέτη ως απόδειξη του ταξικού της πρόσημου: «Η Γερμανία, λοιπόν, ακολούθησε έναν ιδιόμορφο «νεο-μερκαντιλισμό» καταστέλλοντας την εγχώρια ζήτηση ώστε να καταγράψει τεράστια εξωτερικά πλεονάσματα. Πρόκειται για μια πολιτική που ευνοεί τα συμφέροντα των Γερμανών εξαγωγέων και των τραπεζών σε βάρος των Γερμανών μισθωτών εργαζομένων και του πληθυσμού γενικότερα.» Μας λέει λοιπόν ότι οι μισθοί στη Γερμανία συμπιέσθηκαν για υποστηρίξουν την ανταγωνιστική θέση της χώρας. Δηλαδή αν οι μισθοί είχαν αφεθεί στην αγορά θα ήταν υψηλότεροι, η εσωτερική… Διαβάστε περισσότερα »
wpDiscuz